بررسی علت و راهکارهای منفی بودن تست شنوایی نوزاد

دلایلی مانند وجود مایع جنینی در گوش، بی‌قراری حین تست، شرایط محیطی یا مشکلات موقت گوش می‌توانند باعث منفی بودن تست شنوایی نوزاد شوند؛ و والدین معمولاً پس از شنیدن این نتیجه دچار نگرانی طبیعی می‌شوند. برای ارزیابی دقیق لازم است طی چند روز تا نهایتاً دو هفته بعد، شنوایی سنجی نوزاد تکرار شود تا مشخص شود؛ مشکل موقتی بوده یا نیاز به بررسی‌های تکمیلی وجود دارد. اگر نتیجه با بیماری‌های بالینی همراه باشد، ابتدا باید آن وضعیت درمان شود و سپس ارزیابی شنوایی مجدد انجام گیرد تا تصمیم‌گیری درست و بدون خطا ممکن شود.

وقتی تست شنوایی نوزاد منفی می‌شود، دقیقاً چه اتفاقی افتاده است؟

اولین نکته‌ای که باید دانست این است که منفی شدن نتیجه، به معنای ثبت نشدن پاسخ شنوایی نوزاد در دستگاه‌های غربالگری است؛ یعنی اندازه‌گیری انجام شده، سیگنال کافی از گوش داخلی یا مسیر عصبی دریافت نکرده است. این وضعیت الزاماً نشان‌دهنده وجود کم‌شنوایی نیست و گاهی عوامل ساده‌ای مثل رطوبت مجرای گوش یا حرکت‌های ناگهانی نوزاد مانع ثبت صحیح داده‌ها می‌شود.

در بسیاری موارد، نتیجه منفی بیشتر به شرایط انجام تست مربوط است تا عملکرد واقعی سیستم شنوایی. در روش‌های رایج مانند OAE یا ABR غربالگری، هرگونه نویز یا انسداد کوچک باعث اختلال در ثبت پاسخ‌ها می‌شود و به همین دلیل، تکرار تست با شرایط مطلوب معمولاً نتیجه دقیق‌تری ارائه می‌دهد. همین موضوع باعث شده بیش از ۸۰ درصد نوزادانی که در مرحله اول رد می‌شوند، در بررسی مجدد پاسخ طبیعی داشته باشند. همچنین وبسایت CDC در مورد منفی بودن بودن تست شنوایی نوزاد اشاره می کند:

«اگر نوزاد شما در غربالگری شنوایی قبول نشده است (پاسخ تست منفی بوده است)، این لزوماً به این معنا نیست که کودک شما دچار کم‌شنوایی است؛ بلکه فقط به این معناست که نوزاد به یک آزمایش شنوایی‌سنجی کامل نیاز دارد. برخی از نوزادان به دلیل وجود مایع در گوش، گریه کردن یا تکان خوردن زیاد حین انجام تست، و یا داشتن درجاتی از کم‌شنوایی، به آزمایش مجدد نیاز پیدا می‌کنند.»

منبع: Hearing Loss in Children: Screening and Diagnosis

چرا نوزاد در مرحله اول غربالگری شنوایی رد شد؟

گاهی رد شدن نوزاد در مرحله اول ریشه در عواملی دارد که ارتباط مستقیمی با سلامت شنوایی ندارند. این عوامل اغلب موقتی هستند و با برطرف شدن‌شان، پاسخ شنوایی به‌طور کامل ثبت می‌شود. شناخت این عوامل به والدین کمک می‌کند از نگرانی بی‌مورد پرهیز کنند و برای پیگیری درست اقدام نمایند. در موارد دیگر، رد شدن نوزاد می‌تواند نشانه‌ای از وجود اختلال واقعی باشد؛ اما این حالت معمولاً با تأیید در چند مرحله آزمون مشخص می‌شود، نه تنها با یک تست اولیه.

وجود مایع جنینی یا ورنیکس در مجرای گوش

گاهی باقی‌ماندن مایع جنینی یا لایه محافظ ورنیکس داخل مجرای گوش، مانع عبور صحیح امواج صوتی می‌شود؛ و دستگاه قادر به دریافت پاسخ نمی‌گردد. این وضعیت به‌ویژه در ساعات و روزهای اول زندگی بیشتر دیده می‌شود؛ و تأثیر آن معمولاً گذراست. با خشک شدن طبیعی گوش و انجام دوباره تست، شرایط ثبت پاسخ‌ها بهتر می‌شود و نتایج اغلب اصلاح می‌گردد.

اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، متخصص شنوایی با ابزارهای بالینی بررسی می‌کند که آیا نیاز به پاک‌سازی یا مداخله خاص وجود دارد یا نه. در بیشتر موارد، با گذر زمان و خروج خودبه‌خودی مایع، پاسخ شنوایی در مرحله دوم غربالگری بدون مشکل ثبت می‌شود؛ بنابراین والدین لازم نیست در ساعات اولیه زندگی منتظر نتیجه قطعی باشند.

سر و صدای محیطی در زمان انجام تست در بیمارستان

وجود صداهای پس‌زمینه مانند صحبت کارکنان، صدای دستگاه‌ها یا حرکت تخت‌ها می‌تواند باعث اختلال در ثبت پاسخ‌های دقیق شنوایی شود. این موضوع به‌ویژه در تست OAE اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا دستگاه به امواج بسیار ظریف و کم‌دامنه گوش داخلی حساس است. وقتی تست در محیطی ساکت انجام نشود، احتمال منفی بودن تست شنوایی نوزاد بالا می‌رود، و همین امر یکی از رایج‌ترین دلایل تکرار تست در نوزادان سالم است. معمولاً توصیه می‌شود که والدین از مرکز بخواهند، تست را در اتاقی آرام یا زمانی که رفت‌وآمد کمتر است انجام دهند؛ تا احتمال خطای محیطی کاهش یابد.

بی‌قراری، گریه یا تکان خوردن نوزاد حین تست OAE

حرکت نوزاد هنگام تست، باعث به‌هم‌ریختن الگوی ثبت شده می‌شود؛ و دستگاه نمی‌تواند پاسخ معتبر دریافت کند. این مسئله در نوزادانی که حساس‌ترند یا بلافاصله پس از شیر خوردن دچار رفلاکس می‌شوند؛ بیشتر دیده می‌شود و موجب می‌شود، نتیجه در مرحله اول منفی گزارش گردد.

در برخی مواقع، تکان‌ها یا گریه نوزاد حتی منجر به ایجاد نویز داخلی در مجرای گوش می‌شود، و مسیر اندازه‌گیری را مختل می‌کند. اگر این وضعیت رخ دهد، متخصص معمولاً پس از آرام شدن نوزاد یا در خواب طبیعی، تست را تکرار می‌کند. در این توضیح باید اشاره شود که والدین گاهی بین تست OAE و تست عصب شنوایی نوزاد یا همان ABR تفاوتی نمی‌گذارند، در حالی که در ABR احتمال تأثیر تکان‌های کوچک کمتر است و به همین دلیل در شرایط دشوار انتخاب مناسب‌تری به شمار می‌رود.

گرفتگی موقت گوش به دلیل سرماخوردگی‌های بدو تولد

نوزادانی که در روزهای آغازین زندگی با علائمی مانند احتقان بینی یا ترشحات گوش مواجه‌اند، ممکن است به دلیل تجمع مایع در گوش میانی، درگیر منفی بودن تست شنوایی نوزاد شوند. این وضعیت نوعی اختلال انتقالی است؛ که مانع عبور طبیعی صدا می‌شود، اما معمولاً پس از درمان سرماخوردگی یا پاک شدن ترشحات به‌طور کامل برطرف می‌گردد. والدین در این شرایط تنها باید منتظر بهبود بالینی بمانند، و سپس ارزیابی شنوایی را دوباره انجام دهند تا نتیجه واقعی مشخص شود.

در چنین مواردی پزشک توصیه می‌کند ارزیابی شنوایی با فاصله چند روزه انجام شود؛ تا گوش زمان کافی برای بهبود داشته باشد. بسیاری از نتایج منفی که در شرایط بالینی گزارش می‌شود، پس از رفع علائم تنفسی به راحتی اصلاح می‌گردد و نیاز به درمان شنوایی ندارد.

مراحل ضروری پس از منفی بودن تست شنوایی نوزاد

پس از دریافت نتیجه منفی، اولین گام تکرار تست در زمان مناسب است؛ معمولاً این بازه بین ۳ تا ۱۴ روز است تا عوامل موقتی برطرف شوند. مرحله بعد، ارزیابی دقیق توسط متخصص شنوایی سنجی است که با بررسی مجرا، پرده گوش و گوش میانی مشخص می‌کند آیا مشکلی فیزیکی وجود دارد یا خیر. اگر در تکرار دوم دوباره با منفی بودن تست شنوایی نوزادتان مواجه شدید، ارزیابی کامل‌تری مانند ABR تشخیصی یا آزمون‌های تکمیلی گوش میانی انجام می‌شود. در صورت نیاز والدین به راهنمایی بیشتر، متخصص مراحل ارجاع به پزشک گوش یا مراکز توان‌بخشی را نیز توضیح می‌دهد تا فرآیند پیگیری بدون سردرگمی ادامه پیدا کند.

آیا منفی بودن تست به معنای ناشنوایی مطلق است؟

منفی شدن تست تنها به این معناست که دستگاه پاسخی قابل‌قبول از سیستم شنوایی دریافت نکرده، اما علت این عدم دریافت می‌تواند بسیار متفاوت باشد. بخش زیادی از این موارد مربوط به اختلالات گذرایی است که هیچ ارتباطی با ناشنوایی واقعی ندارند. در تعداد کم‌تری از نوزادان، نتیجه منفی می‌تواند نشانه وجود نوعی کم‌شنوایی دائمی باشد، اما برای اثبات آن نیاز به آزمون‌های دقیق و چند مرحله‌ای است. بنابراین هیچ متخصصی تنها با یک تست اولیه تشخیص قطعی نمی‌دهد و والدین باید به فرآیند ارزیابی چندمرحله‌ای اعتماد کنند.

زمان مناسب برای ارزیابی مجدد شنوایی پس از نتیجه منفی تست نوزاد

بهترین زمان شنوایی سنجی نوزاد پس از منفی بودن تست اول، معمولاً زمانی است که طبق نظر ادیولوژیست برای بررسی دقیق‌تر وضعیت شنوایی تعیین می‌شود. در صورتی که نتیجه غربالگری اولیه منفی باشد، انجام ارزیابی‌های تکمیلی در بازه زمانی مناسب اهمیت دارد تا مشخص شود آیا نتیجه به دلیل عواملی مانند وجود مایع در گوش، شرایط هنگام تست یا کم‌شنوایی واقعی ایجاد شده است. پیگیری به‌موقع پس از نتیجه منفی تست می‌تواند به تشخیص سریع‌تر و انتخاب راهکار مناسب کمک کند.

اگر کم‌شنوایی تأیید شد، چه آینده‌ای در انتظار نوزاد است؟

نوزادانی که پس از بررسی‌های تکمیلی مشخص می‌شود دچار کم‌شنوایی هستند، همچنان می‌توانند آینده‌ای سالم از نظر رشد گفتار و ارتباطات داشته باشند؛ به‌ویژه اگر روند تشخیص و مداخله به‌موقع انجام شود. در بسیاری از موارد، منفی بودن تست شنوایی نوزاد تنها نقطه شروع یک مسیر ارزیابی دقیق‌تر است و به معنای محدود شدن آینده کودک نیست. استفاده از سمعک، کاشت حلزون، یا برنامه‌های توانبخشی شنوایی و گفتاردرمانی می‌تواند به رشد طبیعی مهارت‌های ارتباطی کمک کند.